Khai báo hàm

#Cú pháp nguyên mẫu

int  cong(int a, int b);        /* dạng đầy đủ, có tên tham số */
int  cong(int, int);            /* tên tham số được phép lược bỏ */
void chao(void);                /* không nhận gì, không trả về gì */
double dien_tich(double r);

Hai dòng đầu tương đương hoàn toàn với trình biên dịch. Tên tham số trong nguyên mẫu chỉ có tác dụng với người đọc, nhưng đó là một tác dụng đáng giá: void ve(int, int, int, int) không nói được gì, còn void ve(int x, int y, int rong, int cao) thì nói đủ.

#Vì sao trình biên dịch cần nó

Xem chương trình sau. Nó trông hoàn toàn hợp lý với mắt người, vì add có được định nghĩa ở phía dưới.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("%d\n", add(3, 4));
    return 0;
}

int add(int a, int b)
{
    return a + b;
}

thieu-prototype.c:5:20: error: implicit declaration of function 'add' [-Wimplicit-function-declaration]

Tới dòng 5, trình biên dịch chưa từng nhìn thấy chữ add. Nó không có cách nào biết add nhận mấy tham số, kiểu gì, trả về gì. Mà nó cần biết cả ba thứ đó ngay lập tức để làm ba việc:

• Kiểm tra số lượng và kiểu đối số. Gọi add(3) hay add(1, 2, 3) phải bị bắt ngay tại chỗ.
• Sinh mã ép kiểu cần thiết. Nếu bạn gọi add(3.7, 4.2) thì phải sinh lệnh chuyển số thực thành số nguyên trước khi truyền.
• Biết đọc kết quả trả về ở đâu và rộng bao nhiêu. Hàm trả về int và hàm trả về double đặt kết quả ở hai thanh ghi khác nhau hoàn toàn.

Khai báo khác định nghĩa ở chỗ nào

#Ba cách đặt nguyên mẫu

Cách 1: nguyên mẫu ở đầu file, chuẩn mực nhất

#include <stdio.h>

/* Toàn bộ giao diện của file nằm gọn ở đây, đọc một cái là nắm hết. */
int  cong(int a, int b);
int  tru(int a, int b);
void in_ket_qua(const char *nhan, int gia_tri);

int main(void)
{
    in_ket_qua("tong", cong(7, 3));
    in_ket_qua("hieu", tru(7, 3));

    return 0;
}

int cong(int a, int b) { return a + b; }
int tru(int a, int b)  { return a - b; }

void in_ket_qua(const char *nhan, int gia_tri)
{
    printf("%s = %d\n", nhan, gia_tri);
}

Ưu điểm lớn nhất là thứ tự định nghĩa bên dưới không còn quan trọng. Hàm nào gọi hàm nào cũng được, kể cả gọi vòng: a gọi b và b gọi a. Không có nguyên mẫu thì trường hợp gọi vòng là không viết được.

Cách 2: định nghĩa hàm trước khi dùng

#include <stdio.h>

int cong(int a, int b)      /* định nghĩa trước, không cần nguyên mẫu riêng */
{
    return a + b;
}

int main(void)
{
    printf("%d\n", cong(3, 4));
    return 0;
}

Cách này hợp với file rất ngắn. Nhược điểm là main bị đẩy xuống cuối, người đọc phải cuộn qua hết mọi chi tiết trước khi thấy được ý đồ tổng thể, và gọi vòng thì bó tay.

Cách 3: nguyên mẫu trong file tiêu đề

#ifndef MATHLIB_H
#define MATHLIB_H

int  la_nguyen_to(long n);
long uoc_chung_lon_nhat(long a, long b);
long boi_chung_nho_nhat(long a, long b);

#endif

#include "mathlib.h"

int la_nguyen_to(long n)
{
    if (n < 2) return 0;

    for (long i = 2; i * i <= n; ++i)
        if (n % i == 0) return 0;

    return 1;
}

/* ... các hàm còn lại ... */

#include <stdio.h>
#include "mathlib.h"

int main(void)
{
    printf("%d\n", la_nguyen_to(97));
    return 0;
}

1

Đây là cách của mọi dự án thật. File .h là bản hợp đồng, file .c là phần thực hiện hợp đồng đó. Cả hai bên cùng #include file tiêu đề nên nếu bạn sửa nguyên mẫu mà quên sửa định nghĩa, trình biên dịch báo lỗi ngay chứ không đợi tới lúc chạy. Chương 20 nói kỹ về mô hình nhiều file.

#int f() khác int f(void)

Đây là một trong những cái bẫy lâu đời nhất của C và vẫn còn bẫy người học tới tận hôm nay.

int f();       /* nghĩa là: tôi chưa cho bạn biết f nhận gì */

int main(void)
{
    f(1, 2, 3);    /* trình biên dịch không có căn cứ để báo lỗi */
    f("xin chao"); /* cũng qua luôn */
    return 0;
}

int f(void);   /* nghĩa là: f không nhận tham số nào cả */

int main(void)
{
    f(1, 2, 3);    /* error: too many arguments to function 'f' */
    return 0;
}

Vì lý do này, hãy tập thói quen viết int main(void) chứ không phải int main(). Bạn sẽ thấy suốt giáo trình này dùng dạng có void.

#Bốn cờ cảnh báo nên bật