Toán tử so sánh

#Sáu toán tử

#1. Dùng dấu bằng đơn

Lỗi phổ biến nhất trong toàn bộ ngôn ngữ C.

if (x = 5) {
    printf("x bằng 5");
}

/* Đây là phép GÁN, không phải so sánh.
   Nó gán 5 vào x, rồi lấy giá trị 5 làm điều kiện.
   5 khác 0 nên điều kiện LUÔN đúng.
   Và x đã bị thay đổi. */

if (x == 5) {
    printf("x bằng 5");
}

Lỗi này biên dịch được vì trong C, phép gán là một biểu thức có giá trị, và mọi biểu thức đều dùng làm điều kiện được.

#2. So sánh số thực

double a = 0.1 + 0.2;
double b = 0.3;

if (a == b) {
    printf("bằng nhau");     /* KHÔNG BAO GIỜ chạy */
}

Bài 2.3 đã giải thích nguyên nhân: số thực lưu ở hệ nhị phân nên 0,1 và 0,2 đều chỉ là giá trị gần đúng. Tổng của hai giá trị gần đúng không trùng khít với giá trị gần đúng của 0,3.

#include <math.h>

/* Cách 1: sai số tuyệt đối, đủ dùng khi các số cùng cỡ */
if (fabs(a - b) < 1e-9) {
    printf("coi như bằng nhau");
}

/* Cách 2: sai số tương đối, đúng cả với số rất lớn hoặc rất nhỏ */
int gan_bang(double x, double y, double eps)
{
    double lon_hon = fmax(fabs(x), fabs(y));

    return fabs(x - y) <= eps * lon_hon;
}

Riêng các phép so sánh lớn hơn và nhỏ hơn thì vẫn dùng bình thường được với số thực. Chỉ có phép bằng và khác là có vấn đề.

#3. So sánh chuỗi

char a[10] = "abc";
char b[10] = "abc";

if (a == b) {
    printf("bằng nhau");     /* KHÔNG chạy */
}
/* a và b là hai mảng khác nhau, nằm ở hai địa chỉ khác nhau.
   Phép so sánh này so ĐỊA CHỈ, không so nội dung. */

#include <string.h>

char a[10] = "abc";
char b[10] = "abc";

if (strcmp(a, b) == 0) {
    printf("bằng nhau");     /* chạy */
}

#4. Trộn signed và unsigned

Đây là lỗi tinh vi nhất trong năm lỗi, vì đoạn code trông hoàn toàn hợp lý.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int      a = -1;
    unsigned b = 1;

    if (a < b) {
        printf("a nhỏ hơn b\n");
    } else {
        printf("a KHÔNG nhỏ hơn b\n");   /* dòng này chạy */
    }

    return 0;
}

Trường hợp hay gặp nhất trong thực tế là so sánh với kết quả của sizeof hoặc strlen, vì cả hai đều trả về size_t không dấu.

if (-1 < sizeof(int)) {
    printf("không bao giờ in ra\n");
}

int n = -1;

if (n < strlen(s)) {
    printf("cũng không bao giờ in ra\n");
}

/* Vòng lặp vô hạn kinh điển */
for (size_t i = n - 1; i >= 0; --i) { }

#5. Nối chuỗi so sánh

Trong toán học, 0 < x < 10 nghĩa là x nằm giữa 0 và 10. Trong C, biểu thức đó hợp lệ về cú pháp nhưng có nghĩa hoàn toàn khác.

if (0 < x && x < 10) { }   /* đúng */

if (0 < x < 10) { }
/* C hiểu là: ((0 < x) < 10)
   Phần trong ngoặc cho ra 0 hoặc 1.
   Cả 0 và 1 đều nhỏ hơn 10.
   Điều kiện LUÔN đúng với mọi x. */

if (0 < x && x < 10) {
    printf("x nằm trong khoảng");
}

/* Hoặc tách ra cho rõ ràng */
int trong_khoang = (x > 0) && (x < 10);

if (trong_khoang) { }

Bảng tổng kết năm lỗi