Câu lệnh if

#Cú pháp

if (dieu_kien)
    cau_lenh;

if (dieu_kien) {
    cau_lenh_1;
    cau_lenh_2;
}

Nếu điều kiện đúng thì thân if chạy, nếu sai thì bỏ qua. Điều kiện bắt buộc nằm trong ngoặc tròn, đây là quy định cú pháp chứ không phải để làm rõ độ ưu tiên.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    int tuoi = 20;

    if (tuoi >= 18) {
        printf("Bạn đã đủ tuổi\n");
    }

    if (tuoi >= 18 && tuoi <= 60) {
        printf("Trong độ tuổi lao động\n");
    }

    return 0;
}

#Điều kiện là một số

Đây là điều quan trọng nhất cần hiểu về if trong C. Điều kiện không phải một giá trị logic riêng biệt, nó chỉ là một số. Quy tắc đã học ở Bài 4.3: 0 là sai, khác 0 là đúng.

if (0)     { }   /* không chạy */
if (1)     { }   /* chạy */
if (-5)    { }   /* chạy */
if (0.0)   { }   /* không chạy */

int n = 3;

if (n)     { }   /* chạy, vì n khác 0 */
if (n - 3) { }   /* không chạy, vì biểu thức bằng 0 */

Hệ quả là mọi biểu thức trong C đều dùng làm điều kiện được, kể cả phép gán. Đó chính là lý do lỗi if (x = 5) ở Bài 4.2 biên dịch được mà không báo lỗi.

#Bẫy dấu chấm phẩy

Bài 2.1 đã nhắc tới bẫy này. Ở đây ta xem hậu quả cụ thể của nó.

if (x > 0);
{
    printf("x dương\n");
}

/* Dấu chấm phẩy là thân của if, và nó là câu lệnh RỖNG.
   Khối ngoặc nhọn phía dưới trở thành một khối độc lập,
   LUÔN chạy bất kể x là bao nhiêu. */

if (x > 0) {
    printf("x dương\n");
}

Trình biên dịch không báo lỗi vì cả hai dòng đều hợp lệ về cú pháp. Cờ -Wempty-body, nằm trong -Wextra, sẽ cảnh báo trường hợp này. Đây là một lý do nữa để không bao giờ bỏ -Wextra.

#Vì sao luôn dùng ngoặc nhọn

C cho phép bỏ ngoặc nhọn khi thân chỉ có một câu lệnh. Đừng dùng đặc quyền đó. Lý do rõ nhất nằm ở một sự cố có thật.

Ba lý do luôn dùng ngoặc nhọn

• Thêm dòng an toàn. Sau này bạn thêm một câu lệnh nữa vào thân mà quên thêm ngoặc, chương trình sai âm thầm.
• Tránh bẫy else lơ lửng. Xem Bài 5.2.
• Thụt lề không nói dối. Với ngoặc nhọn, cấu trúc thật của mã luôn khớp với cách nó trông trên màn hình.

if (loi)
    ghi_log();

/* Ba tháng sau, ai đó thêm một dòng: */

if (loi)
    ghi_log();
    thoat();     /* LUÔN chạy, kể cả khi không có lỗi */

if (loi) {
    ghi_log();
}

/* Thêm dòng thì tự nhiên nằm đúng chỗ: */

if (loi) {
    ghi_log();
    thoat();
}